Gâvurkale’nin adını ilk olarak Oyaca halkından duydum. Oyaca, Ankara’ya 55 Haymana’ya 12 km uzaklıkta şirin bir kasaba. O zamanlar belediyesi de vardı; ama şimdi mahalle. Mahalle halkı, Gâvurkale’yi görmek isteyenlerin 5 km uzaklıktaki Dereköy üzerinden gidiş-geliş yaptığını, oysa kendi köyleri içinden de bir bağlantıları olduğunu söylemişlerdi. Bir uygun zamanda oralara uzanmayı planlayarak 2-3 yıl geçti sanırım. Bugün-yarın derken internette Gâvurkale ile ilgili yazılar ve görüntüler artmaya başladı, o zamanki Haber Türk gazetesinin bilgileri bizi harekete geçirdi ve yola çıktık. Dereköy’e kadar çok rahat gittik sonraki 500 metrelik tarla yolu için köylüler motorsiklet ya da traktörü önerdiler. Nasıl olsa buralardayız başka bir düzen içinde geliriz diyerek, uzaktan bir iki fotoğrafla yetindik. İyi de olmuş diyebilirim; bu yaştan sonra oralara ben tırmansam bile bana izin vermezler diyerek internetin başına çöktüm.
Motorla gelen mi istersiniz, yaya gelip tırmanan mı? Bitki örtüsünün ayrıntılarını mı merak ettiniz jeolojik yapıyı mı? O dönemden bugüne ulaşan duvarların yapılış amaçlarını ve türlerini mi? Hepsini oturduğunuz yerden ekran üzerinde inceleyebilirsiniz. Dronla çekilmiş videolar, genç bilim insanlarının söyleşi ve makaleleri sizi mutlu edebilir.
Bu nedenlerledir ki; bu satırları bir makale olarak değil, bir derleme ve bilgi aktarımı olarak değerlendirin lütfen. Henüz YZ danışmanımıza bu konuda bir şey sormadım ve sormam da. Boyumu aşan sularda boğulmanın gereği yok. Ben kendimce bir girişimde bulunup Rudolf Naumann’ın “eski Anadolu mimarlığı” kitabına bir bakayım dedim; kitabın dizininde Gâvurkale ilgili tam 13 ayrı yerde bilgi demetleri ve çizimler çıktı. Onların önem ve sıralamalarını yapmanın benim yazıma sığmayacağını, sığsa bile sınırlarımı aşmamam gerektiğini anladım.
Ben şimdi size Haber Türk Gazetesindeki yazıyı aktarayım:
HİTİTLERDEN KALMA GÂVURKALE
<<
Hititlerin pek çok tarihi yapısı, günümüzde Ankara’nın çeşitli bölgelerinde yer alıyor. Oldukça iyi durumdaki bu eserlerden biri de Haymana ilçesi yakınlarındaki Gâvurkale’dedir. MÖ 2 binyılın başlarında Anadolu’da varlığını hissettiren, 1650’den sonra devlet, 1400’den sonra bir imparatorluk olarak anılmaya başlanan Hitit uygarlığı’nın Anadolu’da bıraktığı en önemli izler, kaya anıtlarıdır. Gavurkale Anadolu’nun ilk devletini kuran Hititlerden günümüze ulaşmış kaya anıtlarından birisidir.
60 KM UZAKLIKTA
Gâvurkale Ankara’nın 60 km güneybatısında Haymana ilçesi yakınında bulunuyor. Anıta, Ankara Haymana karayolunda Oyaca köyünden sonra Dereköy’ün içinden geçilerek ulaşılır.Yanında amakta olan Babayakup Deresi’nin tabanından 60 m.yüksekteki tepe, uzubn süre yerleşim alanı olarak kullanılmış. Hititler bu kayalık teoenin üzerini düzelterek 35’e 37 metrelik düz bir alan oluşturmuş. Güney yönünde bu kayalığın etrafını dolaşan bir “Tören Yolu” vardır ve yolun çevresi devasa boyuttaki bazalt taşların harçsız olarak üst üste konulmasıyla oluşan kiklop tarzı bir duvarla korunur. Kayanın vadiye bakan güney yüzü düzleştirilerek, birbirine bakan bir tanrıça ve iki tanrı figürü işlenmiş. Oturur vaziyette tasvir edilen tanrıça figürü bugün çok silik bir haldedir. Başında sivri uçlu bir başlık vardır. Daha iyi durumda bulunan tanrı figürlerinden önde bulunanın başlığında, üç ü önde, üçü arkada olmak üzere, arkada bulunanın ise üç boynuzu vardır. Hitit tanrıları için başlıklarında bulunan boynuz sayılarının önemlilik derecesi sayıldığı düşünülürse, önde bulunan tanrının daha önemli olduğu sonucu ortaya çıkar. Büyük bir olasılıkla bu tanrılar Hititlerin en önemli tanrısı Hava tanrısı ve oğlunu temsil etmektedir. Karşılarında oturan tanrıça ile birlikte bir aile oluştururlar. Baba oğul ve anne üçlüsünü Yazılıkaya’daki kabartmalarda da görmek mümkündür.
ATATÜRK DE GEZDİ
Bu önemli tarihi yapının Batılılar tarafından ilk keşfi, 1861 yılında G.Pierrot Guillaume tarafından Galatya ve Kapadokya’ya yapılan bir araştırma gezisi sırasında yapıldı. Daha sonra 1930 yılında Chicago Üniversitesinden E. F. Schmidt ve H. H. von der Osten tarafından yapılan kazılar, bizzat Atatürk tarafından ziyaret edildi.
>> ( Haber Türk Gazetesi 27 Mayıs 2010 /Sayfa 6 )
*********
Yukarıda da belirttiğim gibi; ben bir gazete bilgisini aktardım size ve internet adreslerini. Meraklısı; ya gider görür ya da elde ettiği bilgilerle yetinir.
Yararlanılacak Kaynaklar :
Rudolf Naumann, “eski Anadolu mimarlığı”,Çeviren: Meral Madra,Türk Tarih Kurumu Yayınları / IV. Dizi Sa.9, 1975
www.google.com/search?q=Gâvurkale+Ankara ( Erişim: 10 Mayıs 2026)
Bu internet adresinden 85 ayrı kaynağa (You Tube dahil ) erişebilirsiniz.
Uzaklardan Gâvurkale (Ağacın üst doğrultusunda)
