Niccolo Machiavelli

Niccolo Machiavelli kimdir? Makyavelizm nedir?

Tarih

04 Ağustos 2018 16:08


Günümüzde insanları amaçları uğruna manipüle ederek istediklerini elde eden kişilere negatif bir nitelemendirme yaparak, “makyavelist” diyoruz. Hatta makyavelizm’in çıkış noktası olan, “Aşkta ve savaşta her yol mübahtır.” söyleminin de türetildiği, “Amaca giden her yol mübahtır” (End justifies the means) sözüne çok rastlıyoruz. Birçok kişi bu anlayışı ortaya koyan ünlü siyasetçi Machiavelli’den kötü bir adammış gibi bahseder. Bazıları ise bu durumun tam olarak öyle olmadığı görüşündedir.

Medici hanedanının tekrar iktidara geldiği Floransa'da esir alınan İtalyan siyasetçi ve düşünür, Niccolo Machiavelli, 1513 yılında serbest bırakıldığında kaleme aldığı "The Prince" (Hükümdar) eserinde bu anlayışı savunur. Bu, aslında “Nasıl iyi bir siyasetçi olunur?” sorusuna yanıt veren bir anlayıştır. Zamanın ilk kiliseye başkaldıran rönesans derebeyliklerinden ve aynı zamanda bilim ve sanata çok önem veren devleti olan -ki Rönesans hareketinin başladığı yer olarak bilinir- Floransa’nın ünlü hükümdarı Lorenzo De Medici için yazılmıştır. Bazıları Machiavelli'nin bu eseri Lorenzo'nun gözüne girmek ve bundan yararlanarak, mevki sahibi olmak için yazdığını iddia eder. (Kim bilir sonuçta bu işin kitabını yazmış adam :) Dört bir yandan saldırıya uğrayan Floransa için, Machiavelli tarihin gerçek örneklerinden de yararlanarak ülkesinin çıkarını düşünen ideal ve güçlü bir yöneticinin, kendisine göre sahip olması gereken tüm özelliklerini sıralar. Eserde, o zamanlar ihtişamı büyük bir şekilde kıskanılan Osmanlı İmparatorluğu’nun güçlü imajı da örnek olarak verilmiştir. 

Niccolo Machiavelli'nin The Prince adlı kitabı

Machiavelli 'virtù' olarak adlandırdığı ve aynı zamanda, Latince güç ve cesaret anlamında da gelen erdemin, toplumsal hayatta sahip olunması gereken erdem özelliklerinden farklı olduğunu belirtmiştir. Ona göre iyi kalpli ve nazik biri olmak bir hükümdar için işe yaramayacak özelliklerdir. Çünkü bu iyi özelliklerinizi kötüye kullanacak ve ülkenize karşı harekete geçecek mutlaka birileri çıkacaktır karşınıza. Devletlerin kendi çıkarı için savaştığı bir dünyada yönetici, diğer devletlerin karşısında bir tilki gibi kurnaz ve bir aslan kadar güçlü olmalıdır. Karşısına çıkan fırsatları iyi değerlendirebilecek ve kriz yönetimini başarıyla gerçekleştirecek biri olmalıdır. Çünkü kaos kaçınılmazdır. Önemli olan ona karşı hazırlıklı olmaktır. Zira ona göre "siyaset" böyle yapılır.

Machiavelli kendisinden sonra gelen düşünürleri de etkilemiştir. Ünlü İngiliz filozof Thomas Hobbes, Machiavelli’nin insan doğasına dair görüşlerinden etkilenerek çok ünlü olan “İnsan insanın kurdudur” (Latince: Homo homini lupus) sözünü söylemiştir. Bu sözle, insan doğasının bencil olduğunu, daima kendi çıkarlarını gözettiğini ve kendi çıkarlarının başkalarının çıkarlarından daha önemli olduğu mesajını vermek istemiştir. Daha pozitif bir açıdan yaklaşırsak insan doğasının ve içgüdüsünün bencil değil de, hayatta kalmaya programlanmış olduğunu söyleyebiliriz. Yeni doğan bir bebeğin annesini emmesi bu içgüdüsel dürtüye verilebilecek en güzel örnektir. Bu özelliği yüzünden insan, doğanın sunduğu tüm imkanlardan yararlanır. 

Fakat sosyal hayatımızı yönetmek ile bir devleti yönetmek arasındaki fark iyi gözetilmelidir. Toplumsal ilişkilerde makyavelci olmanın getireceği zarar, sağlanan çıkardan daha büyüktür.

Yukarıda bahsedilen, insan doğasının sahip olduğu bu içgüdüsel özellik bencillik boyutuna ulaşırsa, psikolojide, narsizm ve psikopati ile de birleşerek (buna karanlık üçlü anlamına gelen “dark triad” adı verilmiştir) kötü bir kişilik sorunu olan “makyavelizm” ile karşılaşırız. 

İnsanları manipüle etmek

Makyavelist kişiler çoğunlukla, davranışları sonucunda karşısındaki bireylerin ne hissedeceğine dair empati kurma duygusundan yoksun kişilerdir ve onları kendi amaçları doğrultusunda kullanırlar. İlk olarak aşırı özgüvenli ve çekici görünebilirler, ama bu aldatıcı bir görünümdür. Söz ve davranışlarının sonucunu düşünmeden hareket ederler ve tüm odak noktaları, kafalarındaki hedefe ulaşmaktır. Çoğunlukla iyiliğin ve erdemli olmanın gereksiz olduğu görüşünde olup, kendilerini toplumdan ve toplumsal ilişkilerden soyutlama eğilimindedirler. Ama toplum içine girdiklerinde, insanların aleyhinde, yeri geldiğinde kullanabilmek için bilgi toplamak gibi bir özellik geliştirirler. Bu konuda oldukça sabırlı bir şekilde hareket ederler. Bunu öyle bir yaparlar ki, siz herhangi bir sırrınızı onlarla paylaşırken hiç tereddüt etmezsiniz, o an size karşı oldukça güven veren bir maske takınırlar. Diğer insanlarla alenen bir çatışma halinde olduklarını görmezsiniz. Tam tersine bu çıkar çatışmasını içlerinde saklarlar ve ona göre kurnazca hareket ederler.

Sonuç olarak, başlangıçta pozitif niyetlerle doğan  makyavelist anlayış, insan ilişkilerinde yıkıcı bir hal alır. Dikkatli olmakta yarar var, çünkü her yerdeler.


etiketler: Niccolo Machiavelli kimdir?, Makyavelizm, Niccolo Machiavelli, makyavelcilik, Lorenzo de Medici, siyaset, psikoloji, narsizm, manipüle etmek

Eda

EdaYazar

Gerçek hayatın bir arka plan müziği olması gerektiğini düşünen, "neden" ve "nasıl" soruları arasında sıkışmış, bireyci bir kitap kurdu. Aynı zamanda sanattan büyük haz alan bir filolog.

İlginizi çekebilir

Yorum Yap

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.

Gönder