Loading

Coronavirüs Nedir?

Koronavirüs Nedir? Nasıl Bulaşır ve Nelere Dikkat Etmeliyiz?

coronavirüs

Coronavirüs ilk olarak 1960'larda görülmeye başlanmıştı. 2020’ye kadar ise sadece Suudi Arabistan, Katar ve Ürdün’de görülen virüs 3 kişinin ölümüne neden olmuştu. 

31 Aralık 2019'da Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Çin Ülke Ofisi, Çin'in Hubei eyaletinin Wuhan şehrinde etiyolojisi bilinmeyen pnömoni vakalarını bildirdi. Wuhan Güney Çin Deniz Ürünleri Şehri pazarı (farklı hayvan türleri satan bir toptan balık ve canlı hayvan pazarı) çalışanlarında kümelenme olduğu belirtildi. Vakalarda ateş, dispne (nefes darlığı) gibi bulgular tespit edildi. 7 Ocak 2020’de etken daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir coronavirus (2019-nCoV) olarak tanımlandı. 2019-nCoV'lar hala araştırılmaktadır. Bununla birlikte eldeki veriler, Huanan Deniz Ürünleri Toptan Satış Pazarında yasadışı olarak satılan vahşi hayvanları işaret etmektedir. 

En son bilgilere göre ise yeryüzünde 25 ülkeye yayılan salgın Çin'de son bir günde 2 bin 102 insana daha bulaştı, yaklaşık 15 milyon insanın yaşadığı Tienjin kentinde tüm okullar ve işyerleri kapatıldı. ABD Çin'i ziyaret eden yabancı ülke vatandaşlarına giriş yasağı koydu. Dünya Sağlık Örgütü, Afrika ülkelerine virüsle mücadeleye hazır olmaları çağrısını yaptı. 

Coronavirüs Nedir?

Coronavirüsler (CoV), soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS-CoV) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS-CoV) gibi daha ciddi hastalıklara kadar çeşitli hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir. Ayrıca hayvanlardan insanlara bulaşarak hastalıklara neden olabilirler. Araştırmalara göre SARS-CoV'un misk kedilerinden, MERS-CoV'un ise tek hörgüçlü develerden insanlara bulaştığı ortaya çıkmıştır. Henüz insanlara bulaşmamış olan ancak hayvanlarda saptanan birçok Coronovirüs mevcuttur. 

Coronavirüslerin insanlarda dolaşımda olan alt tipleri (HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-NL63 ve HKU1-CoV) çoğunlukla soğuk algınlığına sebep olan virüslerdir. SARS-CoV, 21. yüzyılın ilk uluslararası sağlık acil durumu olarak 2003 yılında ortaya çıkıp yüzlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olmuştur. Yaklaşık 10 yıl sonra Coronavirüs ailesinden, daha önce insan ya da hayvanlarda varlığı gösterilmemiş olan MERS-CoV (Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus) Eylül 2012'de ilk defa insanlarda Suudi Arabistan’da tanımlanmış; ancak daha sonra aslında ilk vakaların Nisan 2012’de Ürdün Zarqa’daki bir hastanede görüldüğü ortaya çıkmıştır. SARS Coronavirüs’u ile uzaktan bağlantılı olmasına rağmen, yaşanmış olan SARS tecrübesinden ötürü endişe oluşturmuştur.

Coronavirüsler, Coronaviridae ailesi içinde yer alırlar. Coronavirüsler tek zincirli, pozitif polariteli, zarflı RNA virüsleridir. Yüzeylerinde çubuksu uzantıları vardır. Bu çıkıntıların Latince’deki "corona", yani "taç" anlamından yola çıkılarak bu virüslere Coronavirüs (taçlı virüs) ismi verilmiştir. İnsan coronavirüsleri genellikle hafif ve orta şiddette üst solunum yolu hastalıklarına neden olur. Coronavirüslerin alfa, beta ve gama olarak bilinen üç alt grubu vardır; ayrıca Delta Coronavirüsleri denilen dördüncü yeni bir grup daha bulunur; SARS-CoV. 

İnsan, yarasa, domuz, kedi, köpek, kemirgen ve kanatlılarda bulunabilmektedirler (evcil ve yabani hayvanlarda). İnsanlarda Coronavirus’un neden olduğu hastalık spektrumu basit soğuk algınlığından ciddi akut solunum sendromuna (Severe Acute Respiratory Syndrome, SARS) kadar değişkenlik gösterebilmektedir. 

Enfeksiyonun yaygın belirtileri solunum semptomları, yüksek ateş, öksürük ve dispnedir. Daha ciddi vakalarda, pnömoni, ağır akut solunum yolu enfeksiyonu, böbrek yetmezliği ve hatta ölüm gelişebilir.

2019-nCoV tespit edildikten sonra, bulunduğu bölgeyle sınırlı kalmamış, vaka sayısı giderek artmış ve kıtalar arası vaka bildirimleri olmuştur. Vakaların büyük bir çoğunluğuna Çin’de, geri kalanlara Japonya, Kore, Vietnam, Singapur, Tayland ve ABD’de rastlandı. Coronavirüs nedeniyle yüzlerce kişi yaşamını yitirdi. Virüse Avrupa'da da birkaç ülkede rastlandı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve şimdiye kadar 18 ülkeye yayılan yeni Coronavirüs nedeniyle küresel çapta “acil durum” ilan etti. Hastalığın kesin tedavisi yok fakat çalışmalar devam ediyor. Bağışıklık sistemi güçlendiriciler, interferonlar, vitamin kürleri (özellikle C vitamini), antibiyotik desteği en önemli tedavi araçları arasındadır. Enfeksiyonu önlemenin en iyi yolu bu virüse maruz kalmaktan kaçınmaktır. Bir virüsün kişiden kişiye ne kadar kolay yayıldığının değişebileceğini belirtmek önemlidir. Bazı virüsler oldukça bulaşıcıdır (kızamık gibi), diğer virüslerde ise bu bulaşıcılık daha azdır. 2019-nCoV ile ilişkili diğer özellikler hakkında daha fazla bilgiye ihtiyacımız olduğu çok açıktır ve araştırmalar hala devam ediyor. 

Coronavirüsten Korunmak İçin Ne Yapılmalı?

Korunmak için, hem kendi hem de çevremizin sağlığını tehlikeye atmamak için aşağıdaki uygulamaları önerebiliriz

  • Hasta insanlarla temastan kaçınmalıdır (mümkün ise en az 1 m uzakta bulunulmalı).
  • Hastaların yoğun olarak bulunması nedeniyle mümkün ise sağlık merkezlerine gidilmemeli,
    sağlık kuruluşuna gidilmesi gereken durumlarda diğer hastalarla teması en aza indirmelidir.
  • Yaşlı ve altta yatan hastalığı olanlar riskli bölgeye yolculuklarını izleyen doktorlarına ve
    seyahat sağlığı personeline danışarak planlamalıdır.
  • Gıda güvenliği önerilerine dikkat edilmelidir (çiğ süt ve hayvansal ürünler tüketmemek, çiğ
    tüketilecek sebze ve meyveleri iyice yıkayarak tüketmek gibi).
  • Yabani ve evcil hayvanlar (canlı veya ölü) ile temastan kaçınılmalıdır.
  • El hijyenine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el dezenfektanı kullanılmalıdır.

Gerek sosyal medyada gerekse çevremizde bu salgının biyolojik bir saldırı ya da bir komplo teorisi olduğu yönünde bir takım yorumlar meydana geliyor. Her şeyden önce yazımızda bu tarz bir yorum yapmak konumuz dışıdır. Fakat tıbbi açıdan bakarsak, Çin gibi büyük nüfuslu bir toplulukta ve bu tarz hastalıkların kolaylıkla çoğalabileceği egzotik hayvanlar ile yakın ilişki içinde bulunulan bir bölgede meydana gelen bir salgının bu denli büyük boyutlara ulaşabilmesine şaşırmamak gerekir. Şu ana kadar verilen bilgilere göre ülkemizde tespit edilmiş bir Coronavirüs bulgusu yok. Sağlık Bakanlığı bu konu üzerinde yakın bir takip oluşturmuş durumdadır. Yine de tedbiri elden bırakmamakta yarar var şeklinde bütün önlemleri almamız gerektiğinin altını çizmeliyiz. Riskli bölgelere seyahat etmemek en önemli korunma yollarından biri olarak görülüyor. Ayrıca yukarıda belirttiğimiz gibi kişisel temizliğimize özen göstererek de dikkatli olmamız gerekiyor. 

Ayrıca buraya tıklayarak anlık olarak virüsün nerelerde görüldüğünü, nerelerde yayıldığını görüntüleyebilirsiniz.

 

kaynak:

TC Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü

https://www.who.int/health-topics/coronavirus

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html

Gülşah
Yazar / 7 Yazı / 5,2K Okunma

1997 Bursa doğumlu. Moleküler Biyoloji ve Genetik mezunu.


Yorum Yap

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.

ya da üye olmadan yorum yap ve onaylanmasını bekle.
ÜST